---
url: https://mijnoverheidzakelijk.nl/documenten/presentaties/nldd-introductie-moza-voor-ezk-dg-dso/
description: "Korte introductie van MijnOverheid Zakelijk voor EZK DG DSO (NLDD): hoe we overheidsbreed samenwerken aan makkelijk zakendoen met de overheid."
last_updated: 2026-10-14T17:50:19+02:00
---

# MOZa introductie EZK DG DSO - NLDD

<section class="slide slide-cover" data-overgang aria-roledescription="dia" aria-label="Titel">
  <div class="cover"><img src="" alt=""></div>
  <p class="overline">MijnOverheid Zakelijk · oktober 2026</p>
  <h1 class="title title-hero">Makkelijk zakendoen met de overheid</h1>
  <p class="lead lead-hero">Hoe we de samenwerking organiseren</p>
  <aside class="notes">
    <p>Ik vertel kort wat MOZa is. Maar vooral hoe we het doen: hoe we overheidsbreed samenwerken met organisaties waar we niet over gaan.</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" aria-roledescription="dia" aria-label="Twee keer eerder geprobeerd">
  <p class="overline">Waar we vandaan komen</p>
  <h2 class="title">Dit is twee keer eerder geprobeerd</h2>
  <div class="timeline" aria-hidden="true">
    <span class="tl-periode tl-1"><span>2007</span><span>2012</span></span>
    <span class="tl-gat tl-gat-1"></span>
    <span class="tl-periode tl-2"><span>2015</span><span>2019</span></span>
    <span class="tl-gat tl-gat-2 step-reveal" data-step="1"></span>
    <span class="tl-periode tl-3 step-reveal" data-step="1"><span>2024</span><span>nu</span></span>
  </div>
  <ol class="flow">
    <li class="flow-step">
      <span class="flow-kicker"><span class="sr-only">2007 tot 2012, </span>Vanuit dienstverleners</span>
      <h3>Slim geregeld, goed verbonden</h3>
      <p>Het idee van het ondernemingsdossier: gegevens één keer invoeren.</p>
    </li>
    <li class="flow-step">
      <span class="flow-kicker"><span class="sr-only">2015 tot 2019, </span>Vanuit ondernemers</span>
      <h3>MijnOverheid voor Ondernemers</h3>
      <p>Een assistent, getest met een klein aantal ondernemers. Afgerond in 2019.</p>
    </li>
    <li class="flow-step flow-step-nu step-reveal" data-step="1">
      <span class="flow-kicker"><span class="sr-only">2024 tot nu, </span>Vanuit beide</span>
      <h3>MijnOverheid Zakelijk</h3>
      <p>75 ondernemers én diverse overheidsorganisaties aan tafel.</p>
    </li>
  </ol>
  <aside class="notes">
    <p>We zijn niet de eersten. Twee keer eerder is dit geprobeerd, en twee keer is het gestrand.</p>
    <p>Het eerste programma keek vooral naar de dienstverleners: daaruit kwam het idee van het ondernemingsdossier. Het tweede keek vooral naar ondernemers: een assistent, getest met een klein aantal ondernemers. Elk keek naar één kant, en wat er gemaakt werd, kreeg daardoor onvoldoende draagvlak.</p>
    <p>Dat doen wij radicaal anders: we nemen ondernemers en overheden vanaf het begin allebei mee.</p>
    <p>Daarom zijn we bij MOZa begonnen met co-creatie met 75 ondernemers én gesprekken met overheidsorganisaties. En daarom is onze werkwijze de kern van dit verhaal.</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" aria-roledescription="dia" aria-label="Wat ondernemers zeggen">
  <p class="overline">Waarom</p>
  <h2 class="title">Ondernemers ervaren gedoe</h2>
  <ul class="quotes">
    <li class="card">“Ik zie door de bomen het bos niet meer. Ik heb geen tijd om dingen uit te zoeken.”</li>
    <li class="card">“Steeds opnieuw vragen om dezelfde gegevens is bizar en nutteloos.”</li>
    <li class="card">“Vervelend, overal weer inloggen. Geen uniforme aanpak.”</li>
  </ul>
  <aside class="notes">
    <p>Dit horen we in ons gebruikersonderzoek. Informatie is versnipperd. Elke organisatie heeft een eigen Mijn-omgeving, een eigen inlog, eigen formulieren. Wie niet overal kijkt, mist iets: een deadline, een boete, een subsidie.</p>
    <p>Daar is MOZa voor: makkelijk zakendoen met de overheid. Alles wat we doen, toetsen we aan die ene vraag: heeft de ondernemer hierdoor minder gedoe?</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" aria-roledescription="dia" aria-label="De opdracht">
  <div class="split">
    <div>
      <p class="overline">De opdracht</p>
      <h2 class="title mission">Ondernemers als één overheid <strong>overzicht</strong> geven, en <strong>tijdig informeren</strong> over wat voor hen relevant is.</h2>
      <p class="footnote">Intentieverklaring, 21 mei 2026. Getekend door ministeries, uitvoeringsorganisaties en de VNG.</p>
    </div>
    <figure class="photo">
      <img src="" alt="Twee bestuurders staan lachend achter een statafel bij Radio Kootwijk, na het tekenen van de intentieverklaring.">
    </figure>
  </div>
  <aside class="notes">
    <p>We hebben op bestuurlijk niveau één opdracht geformuleerd waar iedereen het mee eens is.</p>
    <p>In mei hebben Belastingdienst, KVK, RVO, UWV, Douane, VNG, Logius, BZK en EZK de intentieverklaring getekend, namens de stuurgroep. Het is geen contract. Maar het geeft ons iets om steeds naar terug te gaan: draagt dit bij aan overzicht en tijdig informeren?</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" aria-roledescription="dia" aria-label="Altijd de juiste deur">
  <div class="split split-top">
    <div>
      <p class="overline">Overheidsbrede dienstverlening</p>
      <h2 class="title title-clover">Altijd de juiste deur</h2>
      <p class="lead lead-hero">Burgers en ondernemers centraal</p>
    </div>
    <div class="clover" role="img" aria-label="Klavertje vier: Overheid.nl en MijnOverheid voor burgers, Ondernemersplein en MijnOverheid Zakelijk voor ondernemers. MijnOverheid Zakelijk is gemarkeerd.">
      <svg class="clover-art" viewBox="0 0 32.8 32.8" aria-hidden="true" focusable="false">
        <defs>
          <path id="clover-blad" d="M0 0V-4C0 -8 -1.6 -16.2 -8 -16.2C-13 -16.2 -16.2 -13 -16.2 -8C-16.2 -1.6 -8 0 -4 0Z"/>
          <clipPath id="clover-onder-bladen">
            <path d="M16.4 20.4C16.4 24.4 18 32.6 24.4 32.6H40V48H-8V32.6H8.4C14.8 32.6 16.4 24.4 16.4 20.4Z"/>
          </clipPath>
        </defs>
        <path class="clover-stem" clip-path="url(#clover-onder-bladen)" d="M16.12 18.4C16.13 19.17 16.14 21.63 16.16 23.05C16.19 24.47 16.22 25.75 16.28 26.93C16.35 28.1 16.42 29.15 16.53 30.12C16.64 31.08 16.78 31.93 16.96 32.71C17.13 33.49 17.34 34.17 17.6 34.79C17.86 35.42 18.16 35.96 18.52 36.45C18.87 36.94 19.28 37.36 19.74 37.74C20.21 38.13 21.06 38.59 21.32 38.76A0.17 0.17 0 0 0 21.48 38.44C21.23 38.28 20.42 37.82 19.98 37.45C19.54 37.08 19.17 36.68 18.84 36.21C18.51 35.74 18.23 35.23 17.99 34.63C17.75 34.03 17.56 33.38 17.39 32.61C17.23 31.85 17.11 31.02 17.01 30.07C16.9 29.11 16.84 28.07 16.78 26.9C16.73 25.73 16.71 24.46 16.69 23.04C16.67 21.62 16.68 19.17 16.67 18.4A0.28 0.28 0 0 0 16.12 18.4Z"/>
        <use href="#clover-blad" class="clover-blad" transform="translate(16.4 16.4)"/>
        <use href="#clover-blad" class="clover-blad" transform="translate(16.4 16.4) scale(-1 1)"/>
        <use href="#clover-blad" class="clover-blad" transform="translate(16.4 16.4) scale(1 -1)"/>
        <use href="#clover-blad" class="clover-blad clover-blad-moza" transform="translate(16.4 16.4) scale(-1 -1)"/>
      </svg>
      <span></span>
      <span class="clover-col">Burgers</span>
      <span class="clover-col">Ondernemers</span>
      <span class="clover-row">Openbare informatie</span>
      <span class="leaf leaf-tl">Overheid.nl</span>
      <span class="leaf leaf-tr">Ondernemersplein</span>
      <span class="clover-row">Met eigen<br>gegevens</span>
      <span class="leaf leaf-bl">MijnOverheid</span>
      <span class="leaf leaf-br leaf-moza">MijnOverheid Zakelijk</span>
    </div>
  </div>
  <aside class="notes">
    <p>MOZa staat niet op zichzelf. Er zijn vier overheidsbrede portalen. Voor burgers: Overheid.nl en MijnOverheid. Voor ondernemers: het Ondernemersplein en MijnOverheid Zakelijk. Samen vormen ze één overheid: openbare informatie voor iedereen, en na het inloggen een omgeving met je eigen gegevens.</p>
    <p>Samen werken ze vanuit het principe "altijd de juiste deur": het maakt niet uit waar je aanklopt, de overheid zorgt samen voor een oplossing. Het klavertje is de online kant van die loketfunctie. Telefoon en fysieke loketten horen er ook bij.</p>
    <p>Dit is ook een van de zes prioriteiten van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie: we zetten burgers en ondernemers centraal. Zij moeten het contact met de overheid ervaren als contact met één overheid.</p>
    <p>Wij werken aan het blad rechtsonder. Maar de bouwstenen, zoals berichten, notificaties en een profiel, maken we zo dat ze voor alle vier werken. Dat doen we samen met de andere bladen, en met de MijnServices van VNG als basis.</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" aria-roledescription="dia" aria-label="Interbestuurlijk samenwerken">
  <div class="split split-rings">
    <div>
      <h2 class="title">Interbestuurlijk <span class="title-accent">samenwerken</span></h2>
      <dl class="levels">
        <div><dt>Kern</dt><dd>MOZa-team: multidisciplinair, wendbaar en verbindend</dd></div>
        <div class="step-reveal" data-step="1"><dt>Bestuurlijk</dt><dd>Stuurgroep: plannen steunen en de eigen organisatie meenemen</dd></div>
        <div class="step-reveal" data-step="2"><dt>Strategisch</dt><dd>Regieteam en architectuur: samen prioriteren en bespreken wat nodig is</dd></div>
        <div class="step-reveal" data-step="3"><dt>Uitvoerend</dt><dd>Bouwteams: organisaties bouwen mee aan ontwerp, architectuur en realisatie</dd></div>
      </dl>
    </div>
    <div class="rings" role="img" aria-label="Rond het MOZa-team liggen drie ringen: stuurgroep, regieteam en bouwteams. Daaromheen de organisaties: BZK, Belastingdienst, KVK, Ondernemersplein, RVO, UWV, RDW, Douane, Gemeente Amsterdam, Gemeente Rotterdam, VNG, Logius en EZ.">
      <span class="ring ring-3" data-step="3"><span>Bouwteams</span></span>
      <span class="ring ring-2" data-step="2"><span>Regieteam</span></span>
      <span class="ring ring-1" data-step="1"><span>Stuurgroep</span></span>
      <span class="ring ring-core"><span>MOZa<br>team</span></span>
      <span class="org logo-bzk step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-belastingdienst step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-kvk step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-ondernemersplein step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-rvo step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-uwv step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-rdw step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-douane step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-amsterdam step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-rotterdam step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-vng step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-logius step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
      <span class="org logo-ezk step-reveal" data-step="1"><img src="" alt=""></span>
    </div>
  </div>
  <aside class="notes">
    <p>De andere organisaties kunnen we niets opleggen. Dus moeten we goed luisteren, en wel op elk niveau.</p>
    <p>In het midden staat het MOZa-team: multidisciplinair, wendbaar en verbindend. Wij zijn de kern, maar we kunnen het niet alleen.</p>
    <p>Dus verzamelen we iedereen om ons heen: ministeries, uitvoeringsorganisaties, gemeenten en de VNG. In elke ring zitten mensen van deze organisaties.</p>
    <p>Om het team heen zit eerst de stuurgroep, met bestuurders van de deelnemers. Zij zorgen dat hun eigen organisatie gaat aansluiten. Via de stuurgroep zijn we verbonden met de PGDI en het OBDO. Dan het regieteam, elke maand, met de architectuur erbij. Daar prioriteren we samen. En de bouwteams: daarin bouwen de organisaties mee aan ontwerp, architectuur en realisatie. Niet alleen meepraten, maar mee maken.</p>
    <p>Het punt is: we schakelen steeds op alle niveaus tegelijk. Loopt het vast in een bouwteam, dan weten we wie we in het regieteam of de stuurgroep moeten bellen. En andersom.</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" data-start="1" aria-roledescription="dia" aria-label="Wat we doen">
  <p class="overline">Hoe we werken</p>
  <h2 class="title">Niet samen praten, maar samen maken</h2>
  <ol class="flow">
    <li class="flow-step step-reveal" data-step="1">
      <div class="flow-top"><span class="ic"><nldd-icon icon="person-2"></nldd-icon></span></div>
      <h3>Ondernemers betrekken</h3>
      <p>Gebruikersonderzoek bij elke stap, van eerste schets tot werkend product.</p>
    </li>
    <li class="flow-step step-reveal" data-step="2">
      <div class="flow-top"><span class="ic"><nldd-icon icon="erlenmeyer-flask"></nldd-icon></span></div>
      <h3>Verkennen en bouwen</h3>
      <p>Van prototype naar realisatie. Niet alleen techniek, ook juridische afspraken en beheer.</p>
    </li>
    <li class="flow-step step-reveal" data-step="3">
      <div class="flow-top"><span class="ic"><nldd-icon icon="handshake"></nldd-icon></span></div>
      <h3>Organisaties aan boord</h3>
      <p>Bouwteams per onderwerp. We doen het echt samen, niet voor hen.</p>
    </li>
    <li class="flow-step step-reveal" data-step="4">
      <div class="flow-top"><span class="ic"><nldd-icon icon="paintbrush"></nldd-icon></span></div>
      <h3>Ruimte voor het team</h3>
      <p>Samen tekenen we de contouren, het team kleurt zelf in. Met AI als versneller.</p>
    </li>
  </ol>
  <div class="open-band step-reveal" data-step="5">
    <span class="ic"><nldd-icon icon="lock-open"></nldd-icon></span>
    <div>
      <h3>Open samenwerken en laten zien</h3>
      <p>Demo's en een proeftuin om zelf uit te proberen. Updates via de MOZa Weekly. Zoveel mogelijk informatie delen we op de site. De code is voor iedereen beschikbaar. Door deze transparantie werken we aan vertrouwen.</p>
    </div>
  </div>
  <aside class="notes">
    <p>Niet samen praten, maar samen maken. Concreet doen we vier dingen. We betrekken ondernemers, bij elke stap. We verkennen met prototypes, zodat we niet over papier praten. En we bouwen door tot realisatie, en dat is meer dan techniek: ook de juridische afspraken en het beheer moeten kloppen. We houden organisaties aan boord met bouwteams, waarin we het echt samen doen.</p>
    <p>En het team. Het zijn kleine teams, samengesteld voor de klus: een product owner, een techlead, developers, UX en business analisten. Volledig van de overheid zelf: mensen van het Rijks ICT Gilde, Logius, BZK en het Digitaal Ondernemersplein. Ze krijgen van mij veel ruimte.</p>
    <p>Ik zie mezelf als regisseur, en het team als de acteurs. Ze krijgen instructies, maar ze hebben genoeg ruimte om hun rol zelf in te vullen. Samen tekenen we de contouren van de kleurplaat. Daarna kleurt het team zelf in. En als er nieuwe inzichten zijn, of als er iets misgaat, sturen we snel bij.</p>
    <p>AI gebruiken we gewoon als gereedschap. We bouwen met AI-ondersteuning, veilig ingericht, en de mens blijft verantwoordelijk.</p>
    <p>En we werken open, en we laten zien wat we maken. We verstoppen ons niet. Demo's in plaats van memo's, en een proeftuin waar andere overheden onze voorbeelden zelf kunnen uitproberen. Elke week een weekly, alles staat op de site, de code staat op GitHub. Dat doen we om vertrouwen op te bouwen, en om mensen uit te nodigen om te reageren. Dat gebeurt ook echt veel.</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" aria-roledescription="dia" aria-label="Berichten van alle overheden">
  <div class="split split-wide">
    <div>
      <p class="overline">Laten zien</p>
      <h2 class="title">Berichten van alle overheden, op de plek die de ondernemer kiest</h2>
    </div>
    <figure class="screenshot">
      <img src="" alt="Schermafbeelding van de berichtenbox in MijnOverheid Zakelijk: berichten van onder meer Belastingdienst, Kadaster, RDW en gemeenten in één lijst.">
    </figure>
  </div>
  <aside class="notes">
    <p>Zo ziet dat eruit. Dit is de berichtenbox uit onze eerste demo. Berichten van alle overheden, op de plek die de ondernemer kiest. Dit portaal is één van die plekken: de berichten blijven bij de bron en kunnen ook in andere omgevingen getoond worden. Twee bronnen zijn echt, de rest is gesimuleerd. Als een bron traag is of uitvalt, krijgt de ondernemer een melding en ziet hij de rest van zijn berichten gewoon.</p>
    <p>Zo'n demo doet meer dan tien notities. Iedereen ziet direct waar we het over hebben, en de kinderziektes komen er vroeg uit.</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide slide-reserve" aria-roledescription="dia" aria-label="Ondernemers aan het woord">
  <img class="reserve-beeld" src="" alt="">
  <div class="reserve-tekst">
    <p class="overline">Gebruikersonderzoek</p>
    <h2 class="title title-hero title-accent">Ondernemers aan het woord</h2>
  </div>
  <aside class="notes">
    <p>Een fragment uit ons gebruikersonderzoek van oktober 2025: ondernemers aan het werk met het prototype.</p>
    <p>Wat ondernemers als grootste meerwaarde noemen: dat overheidsorganisaties samenwerken, waardoor de overheid minder log en toegankelijker wordt. En dat ze op één plek zien wat er klaarstaat of wat ze moeten doen.</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" aria-roledescription="dia" aria-label="Hoe we erdoorheen navigeren">
  <p class="overline">Hoe kan het wel</p>
  <h2 class="title">Hoe we erdoorheen navigeren</h2>
  <ol class="flow">
    <li class="flow-step">
      <div class="flow-top"><span class="ic"><nldd-icon icon="point-bottom-left-to-point-top-right-s-curve-path"></nldd-icon></span><span class="flow-num">1</span></div>
      <span class="flow-kicker">De gewone weg · 2025</span>
      <h3>Logius realiseert, MOZa helpt</h3>
      <p>Op de achtergrond met prototypes en onderzoek. Het lukt, maar het kost jaren.</p>
      <span class="flow-arrow step-reveal" data-step="1" aria-hidden="true">→</span>
    </li>
    <li class="flow-step flow-step-actueel step-reveal" data-step="1">
      <div class="flow-top"><span class="ic"><nldd-icon icon="screwdriver-wrench"></nldd-icon></span><span class="flow-num">2</span></div>
      <span class="flow-kicker">Wat we nu doen · januari 2026</span>
      <h3>Logius realiseert, MOZa ontwikkelt onderdelen</h3>
      <p>Samen met het Logius-team. Nieuwe componenten in productie brengen kost veel tijd.</p>
    </li>
    <li class="flow-step flow-step-onderzoek step-reveal" data-step="2">
      <div class="flow-top"><span class="ic"><nldd-icon icon="puzzle-piece"></nldd-icon></span><span class="flow-num">3</span></div>
      <span class="flow-kicker">Wat we onderzoeken · september 2026</span>
      <h3>Een nieuwe route</h3>
      <p>Samen met Logius zoeken we een snellere route: betrouwbaar, veilig en binnen de kaders.</p>
    </li>
  </ol>
  <aside class="notes">
    <p>Hoe kan het wel? Die vraag stellen we steeds. Een voorbeeld: de notificatiedienst. Het doel staat vast: ondernemers krijgen op tijd een seintje. De route zoeken we samen met Logius, de beoogd beheerder.</p>
    <p>De gewone weg, in 2025: Logius realiseert, MOZa helpt op de achtergrond met prototypes en onderzoek. Dat werkt, maar het duurt jaren voordat ondernemers er iets van merken.</p>
    <p>Wat we nu doen, sinds januari: MOZa ontwikkelt onderdelen mee, samen met het Logius-team. Nieuwe componenten in productie brengen kost veel tijd, en er zijn nog veel onbekenden.</p>
    <p>Wat we onderzoeken: een snellere route, betrouwbaar, veilig en binnen de kaders. Die werken we samen met Logius uit.</p>
    <p>Zo houden we vast aan het doel en blijven we zoeken naar de route die werkt. Altijd samen met de beheerder.</p>
  </aside>
</section>

<section class="slide" data-start="1" aria-roledescription="dia" aria-label="Om over door te praten">
  <h2 class="title">Wat NLDD hieruit kan halen</h2>
  <ol class="takeaways">
    <li class="step-reveal" data-step="1"><strong>Een duidelijk doel als kompas.</strong> Elke keuze toetsen we aan: makkelijk zakendoen met de overheid.</li>
    <li class="step-reveal" data-step="2"><strong>Bouwen aan vertrouwen.</strong> Luister op alle niveaus en werk open.</li>
    <li class="step-reveal" data-step="3"><strong>Heldere koers, ruimte in de uitvoering.</strong> Kleine teams kleuren zelf in.</li>
    <li class="step-reveal" data-step="4"><strong>Bestuurders maken het verschil.</strong> Commitment op papier is niet genoeg: de organisatie moet het voelen.</li>
  </ol>
  <p class="slotzin step-reveal" data-step="5"><strong>Anders durven werken.</strong> Stap voor stap, samen met andere overheden.</p>
  <aside class="notes">
    <p>Samengevat. Een duidelijk doel als kompas: makkelijk zakendoen met de overheid. Bouwen aan vertrouwen: luisteren op alle niveaus en open werken. Een heldere koers, met veel ruimte voor het team.</p>
    <p>En bestuurders maken het verschil. Commitment op papier is niet genoeg: het helpt als zij het in hun eigen organisatie actief uitdragen.</p>
    <p>Wat eerder werkte, werkt nu niet meer. Dat vraagt lef om het echt anders te doen. Stap voor stap, samen met andere overheden.</p>
    <p>Wat we leren, schrijven we op. We werken aan een playbook voor deze werkwijze, zodat ook andere programma's en NLDD het kunnen gebruiken.</p>
    <p>Dan ben ik benieuwd: wat betekent dit voor NLDD? Waar herkennen jullie dit, en waar heeft NLDD te maken met organisaties waar het niets over te zeggen heeft?</p>
  </aside>
</section>